Viêm da tiếp xúc là bệnh da phổ biến, có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh. Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị viêm da tiếp xúc qua chia sẻ của BSNT.CKI Phan Sơn Long, khoa Da liễu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
Viêm da tiếp xúc là tình trạng viêm da do tiếp xúc với các tác nhân gây kích ứng (viêm da tiếp xúc kích ứng) hoặc dị nguyên (viêm da tiếp xúc dị ứng). Những triệu chứng phổ biến của viêm da tiếp xúc gồm mẩn đỏ, đau rát, ngứa ngáy, đôi khi da phồng rộp và lở loét.
Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây viêm da tiếp xúc như hóa chất, kim loại, cây cối, ánh sáng, côn trùng, thời tiết… Viêm da tiếp xúc là bệnh phổ biến, đặc biệt ở những người có làn da nhạy cảm, người mắc các bệnh mạn tính về da hoặc thường xuyên tiếp xúc với tác nhân gây viêm da. (1)
Phản ứng dị ứng xảy ra khi cơ thể gặp chất lạ hoặc có thể gây hại cho cơ thể (dị nguyên), ví dụ: cồn, cao su (latex), hóa chất trong mỹ phẩm,… Phản ứng dị ứng da thường xảy ra dưới nhiều dạng như da mẩn đỏ, sưng tấy, ngứa ngáy, mụn nước, mày đay… Ngoài dị ứng da, có thể xuất hiện nhiều phản ứng khác như ho, chảy dịch mũi, nước mắt, hen suyễn, thậm chí sốc phản vệ, có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Viêm da tiếp xúc dị ứng thường chỉ xảy ra ở một nhóm nhỏ đối tượng mắc dị ứng. Một số chất gây dị ứng có thể dễ tìm thấy như thực phẩm (tôm, cua, mực, bơ đậu,…), phấn hoa, mạt bụi hay thậm chí ánh sáng.
Viêm da tiếp xúc kích ứng là dạng viêm da phổ biến nhất, xảy ra khi da tiếp xúc với hóa chất độc hại. Khác với viêm da dị ứng, các chất độc này gây viêm da ở hầu hết mọi người thay vì chỉ với một số cá thể nhạy cảm, một số ví dụ phổ biến gồm:
Có rất nhiều nguyên nhân gây viêm da tiếp xúc dị ứng như:
Mỗi người sẽ có những chất và mức độ dị ứng khác nhau. Ngoài ra, nếu cha mẹ mắc các bệnh dị ứng như viêm da dị ứng, viêm mũi dị ứng, hen suyễn,… tỷ lệ con mắc bệnh dị ứng cũng cao hơn.
Những chất gây viêm da tiếp xúc kích ứng phổ biến gồm:
Viêm da tiếp xúc kích ứng do ánh sáng còn gọi là bỏng nắng, xảy ra khi tiếp xúc ánh sáng cường độ cao. (2)
Viêm da tiếp xúc do dị ứng ánh sáng (tia UV) kích hoạt các kháng nguyên bên trong da, dẫn đến phản ứng miễn dịch. Các chất có thể gây ra dị ứng ánh sáng như nước hoa, kem chống nắng, thuốc kháng viêm không steroid như ketoprofen,…
Viêm da tiếp xúc côn trùng xảy ra khi da tiếp xúc với các chất được tiết ra từ côn trùng như pederin của kiến ba khoang.
Một số chất thường không viêm da tiếp xúc nếu cơ thể tiếp xúc trong thời gian ngắn như xà bông, nước rửa tay khô, xi măng ướt, mồ hôi,… Tình trạng viêm chỉ xảy ra khi da tiếp xúc nhiều, lặp đi lặp lại với các chất này.
Triệu chứng viêm da tiếp xúc rất đa dạng như: (3)
Nếu vùng da đang viêm gặp tác động từ bên ngoài (sờ, chạm, gãi, chất kích ứng,..), rất dễ dẫn đến tình trạng bội nhiễm. Mức độ tổn thương do viêm da có thể khác nhau dựa trên các yếu tố như:
Dưới đây là một số hình ảnh triệu chứng của viêm da tiếp xúc:
Một số đối tượng dễ mắc viêm da tiếp xúc gồm:
Tình trạng viêm da tiếp xúc thường không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng sống và thẩm mỹ da. Viêm da có thể gây đau nhức, khó chịu, cản trở sinh hoạt. Những vùng da viêm nặng có thể để lại thâm, sẹo, gây mất thẩm mỹ sau khi đã hết bệnh.
Biến chứng của viêm da tiếp xúc, tuy ít gặp, nhưng có thể xảy ra bao gồm:
Người bệnh nên tìm đến sự hỗ trợ y tế khi vừa xuất hiện tình trạng viêm da, tránh để xảy ra các biến chứng nặng như nhiễm trùng. Nếu tình trạng viêm da nhẹ, người bệnh có thể không cần điều trị hay uống thuốc. Nếu cần, bác sĩ có thể kê thuốc giúp giảm nhẹ triệu chứng hay đẩy nhanh tốc độ lành của vùng da bị viêm.
Đối với viêm da tiếp xúc, bác sĩ thường chẩn đoán thông qua khám lâm sàng, gồm đánh giá triệu chứng và khai thác bệnh sử. Bên cạnh việc xem xét các triệu chứng như da mẩn đỏ, mề đay, ngứa rát, mụn nước,… bác sĩ có thể khai thác tiền sử bệnh bằng một số câu hỏi như:
Đối với tình trạng viêm da tiếp xúc dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm để xác định các chất gây dị ứng da, phổ biến nhất là xét nghiệm áp bì (patch test). Bác sĩ dùng những miếng dán có chất nghi ngờ gây dị ứng (dị nguyên) dán lên da người được xét nghiệm. Sau 48-96 giờ, miếng dán được tháo ra, dấu hiệu dị ứng được ghi nhận nếu có. Phương pháp này thường được dùng để xác nhận các chất gây dị ứng như phổ biến, giúp người bệnh xác định và tránh các dị nguyên trong cuộc sống hàng ngày.
Ngoài xét nghiệm áp bì, bác sĩ có thể thực hiện thêm các loại xét nghiệm tìm dị nguyên khác như xét nghiệm lẩy da (prick test), xét nghiệm nội bì (intradermal skin test), xét nghiệm khẳng định (challenge test), đo nồng độ IgE trong máu,… Tuy nhiên, đối với xác định dị nguyên gây dị ứng da, xét nghiệm áp da được dùng phổ biến nhất.
Dưới đây là một số cách điều trị viêm da tiếp xúc như:
Cách tốt nhất để phòng tránh viêm da tiếp xúc là tránh các tác nhân gây bệnh, có thể thực hiện theo các cách sau:
Viêm da tiếp xúc thường không lây lan, trong một số trường hợp, nhiều người có thể cùng mắc viêm da do tiếp xúc chung với một chất gây kích ứng hay dị ứng. Một số người có nguy cơ mắc viêm da tiếp xúc dị ứng cao hơn nếu cha mẹ có tiền sử dị ứng.
Khả năng để lại sẹo tùy vào nguyên nhân, tình trạng viêm, mức độ tiếp xúc với chất gây viêm da. Ví dụ viêm da do độc kiến ba khoang thường nổi mụn nước, viêm loét trên vùng da lớn nhưng thường không để lại thâm hay sẹo vĩnh viễn.
Viêm da tiếp xúc tình trạng nhẹ thường có thể tự khỏi mà không cần uống hay bôi thuốc. Với tình trạng viêm nghiêm trọng, người bệnh nên được khám và điều trị để tránh gặp các biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng hay để lại sẹo trên da.
Viêm da tiếp xúc có thể điều trị hiệu quả bằng thuốc bôi/uống và các phương pháp hỗ trợ như chườm mát, đắp gạc ướt/khô. Nên điều trị viêm da từ khi các triệu chứng còn nhẹ, chưa lan rộng để đạt hiệu quả cao hơn.
Viêm da tiếp xúc là bệnh phổ biến, gồm hai loại chính: viêm da tiếp xúc dị ứng và viêm da tiếp xúc kích ứng. Viêm da tiếp xúc thường có các triệu chứng như mẩn đỏ, sưng nề, mụn nước, viêm loét, bong tróc da,… Các phương pháp điều trị viêm da tiếp xúc dị ứng bao gồm thuốc uống/bôi và điều trị hỗ trợ bằng chườm mát, đắp gạc… Tuy viêm da tiếp xúc không gây nguy hiểm đến sự sống, nhưng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống của người mắc.
Link nội dung: https://unie.edu.vn/hinh-anh-lon-tre-con-a53732.html